تبلیغات
ورزش و سلامت 7 - ورزش و رسیدگی به جسم
ورزش و رسیدگی به جسم

ورزش و رسیدگی به جسم

ورزش و رسیدگی به جسم -

 

همچنین در اسلام ، هر چیز زیان آورى كه به جسم انسان لطمه وارد آورد، تحریم شده ، و این یك قاعده فقهى است كه :

كل مضر حرام ؛

هر چیزى كه ضرر دارد، حرام است .(385)

شهید مطهرى در این مورد مى نویسد:

((جاى شك و تردید نیست كه تعلیمات اسلام بر اساس حفظ و رشد و سلامت جسم است . علت حرمت بسیارى از این امور، مضر بودن آنها به حال بدن است . یكى از مسلّمات فقه ، این است كه بسیارى از این امور به این دلیل تحریم شده اند كه براى جسم انسان ضرر دارند.

و یك اصل كلى براى فقها مطرح است كه هر چیزى كه محرز بشود كه براى جسم انسان مضر است - ولو هیچ دلیلى از قرآن و سنت نداشته باشد - قطعا حرام است . البته این را هم مى گویند كه زیان ها بعضى معتدبه هستند و بعضى غیرمعتدبه ؛ یعنى زیان آن قدر كم است كه قابل اعتنا نیست . اسلام در تكالیف خود حرج ایجاد نمى كند؛ یعنى این مقدارها را از نظر اسلام تحریم نمى كنند، به صورت مكروه ذكر مى شود، یا مى گویند: تركش مستحب است ، ولى اگر یك چیزى زیانش قطعى باشد و مسلم بشود كه زیان دارد، از نظر اسلام قطعا حرام است ...))(386)

((اسلام آن جا كه یك امر واجب (مانند روزه ) احیانا براى بدن مضر تشخیص داده شود، تكلیف آن را ساقط مى كند، بلكه چنین روزه اى را حرام مى داند. هر اعتیادى كه براى بدن مضر باشد، از نظر اسلام حرام است . آداب و سنن بسیارى ، در اسلام به خاطر بهداشت و سلامت بدن وضع شده است .))(387)

((در سنت ، زیاد مى بینیم كه خوردن فلان میوه یا فلان سبزى ، مثلا مستحب است ، چون دندان ها را محكم مى كند؛ دیگرى فلان بیمارى را از بدن بیرون مى برد، و این موارد در سنت زیاد است كه ملاك یك حرام یا یك مستحب و یا یك مكروه ، زیاد رساندن یا مفید بودن و یا مفید نبودن است . فلان چیز براى معده خوب است ، مستحب است .))(388)

در خواست سلامت و قوه بدن از خداوند، جزء دعاى مسلمانان است ، چنان چه در دعاى ابوحمزه ثمالى مى خوانیم :

اللّهم اعطنى السعة فى الرزق ... و الصحة فى الجسم و القوه فى البدن (389)

خداوند! وسعت در روزى ... و سلامتى در جسم و قوت و توانایى در بدن را به من ارزانى فرما!

و به طور خلاصه ، ارزش بدن و سلامت آن در اسلام به حدى است كه بعضى از دانشمندان اسلامى گفته اند: پیامبران الهى در آغاز نبوت و رسالت خود باید سالم و از نقص بدنى ، دور و كنار باشند.(390)

آقاى دكتر سیدمحمدباقر حجتى ، در این خصوص چنین مى نگارد:

((سلامتى تن و بدن ، یكى از شرایط قابلیت شخص براى تصدى مقام نبوت امامت و جانشینى پیامبر اكرم (ص ) به شمار مى آید كه باید پیامبر و یا امامى كه داراى منصب الهى هستند، از نظر جسم و بدن كامل تر و معتدل ترین مردم عصر خود باشند، چنان چه باید باهوش ترین و زیباترین آنها باشند.))(391)

با توجه به مطالب فوق ، روشن مى شود كه هیچ مكتب و آیینى در جهان وجود ندارد، كه به اندازه اسلام ، به صحت ، سلامتى و شادابى انسان ها اهمیت داده باشد. در اینجا به منظور روشن تر شدن مطلب و آشنایى با سیره علماى اسلام و حسن ختام مبحث ، به فرمایش و سیره امام خمینى (ره )، بنیان گذار نظام جمهورى اسلامى ، اشاره مى نمایم .

آن حضرت در دیدار با گروهى از ورزشكاران فرمودند: ((من ورزشكار نیستم ، ولى ورزشكاران را دوست دارم )). این دوست داشتن از ناحیه یك رهبر بزرگ و كم نظیر دینى ، مربوط به میل شخصى نبوده ، بلكه حاكى از نظر اسلام در مورد ورزش و ورزشكار بوده و تاءییدى است بر پسندیده بودن ورزش از نظر اسلام ؛ ولى این كه فرمودند: ((من ورزشكار نیستم ))، بدین معناست كه ورزشكار حرفه اى و رسمى نیستم ، زیرا همه مى دانند كه ایشان تا سن 88 سالگى ، همه روزه مقادیر زیادى پیاده روى مى كرده و این سیره را تا روز قبل از انتقال به بیمارستان واقع شدن تحت عمل جراحى (كه به رحلت ایشان منجر شد) ادامه دادند.

در این جا به نحو اختصار، مطالبى را درباره تغذیه و بهداشت از نظر اسلام مطرح مى نماییم :

تغذیه

یكى از مباحثى كه به طور معمول در ارتباط با ورزش و تربیت بدن مطرح مى شود، ((تغذیه )) است . رابطه ورزش با تغذیه چندان مخفى نیست . یك ورزشكار زمانى مى تواند بیشترین توفیق را در زمینه ورزش ‍ داشته باشد، كه از تغذیه خوب و مناسب (نه زیاد) برخوردار باشد. البته تغذیه خوب و صحیح براى همه مردم لازم است و براى ورزش كارى كه مى خواهد در این وادى ، پیشرفت قابل ملاحظه اى داشته باشد، لازم تر.

اسلام هم براى صحت و سلامتى جسم - همانند صحت و سلامت روح - اهمیت ویژه اى قایل است ، براى امر تغذیه اهمیت فوق العاده اى قایل شده است ، تا آنجا كه هر نوع خوراكى را كه براى جسم انسان ، زیان قابل توجهى داشته ، حرام كرده و یا مكروه شمرده است ، و از آن طرف ، استفاده از همه خوراكیهایى را كه به واقع براى بدن لازم بوده است ، مباح یا مستحب دانسته است . حتى در مواردى كه به واسطه عدم دسترسى به غذاى حلال و سالم ، جان انسان به خطر مى افتد، استفاده از غذاهاى ممنوع و حرام را نیز تجویز نموده ، بلكه واجب دانسته است . در مواردى روزه گرفتن را - كه براى سلامتى انسان بسیار مفید است - بر افراد بالغ واجب نموده ، ولى در همین موارد نیز اگر روزه گرفتن براى روزه دار زیان جسمانى داشته باشد، آن را حرام مى داند. امام رضا علیه السلام درباره خوردنى ها و نوشیدنى هاى حلال و حرام مى فرماید:

ان الله تبارك و تعالى ، لم یبح اكلا و لا شربا، الا ما فیه المنفعة و الصلاح ، و لم یحرم الا ما فیه الضرر و التلف و الفساد، فكل نافع مقو للجسم فیه قوة للبدن ، فهو حلال (392)

خداوند تبارك و تعالى هیچ خوردنى و یا نوشیدنى را مباح نكرده ، مگر آن كه در آن منفعت و صلاحى بوده ، و هیچ خوردنى و یا نوشیدنى را حرام ننموده ، مگر آنكه در آن تلف (نابودى ) و فساد و (زیانى ) بوده است . پس ‍ هر (خوردنى و نوشیدنى ) سودمند و مقوى براى جسم ، كه (باعث ) تقویت بدن است ، حلال (شده ) است .

خداوند متعال به تغذیه بندگان خویش ، آن قدر اهمیت مى دهد كه به آنان امر مى فرماید، به غذاى خویش نظر و توجه كنند؛ آنجا كه مى فرماید:

فلینظر الانسان الى طعامه (393)

پس باید انسان به غذاى خویش (نیك ) بنگرد (و به آن توجه نموده و اهمیت بدهد).

حتى در مواردى با لسان امر، بندگان خود را به استفاده از غذاهاى پاكیزه و حلال فرا مى خواند و مى فرماید:

یا ایها الذین امنوا كلوا من طیبات ما رزقناكم و اشكروا للّه (394)

اى اهل ایمان ! از روزى (حلال و) پاكیزه اى كه ما نصیب شما كرده ایم بخورید و شكر خدا را به جاى آرید.

و كلوا مما رزقكم الله حلالا طیبا و اتقوا الله (395)

و هر چیز حلال و پاكیزه اى كه خدا روزى شما كرده ، از آن بخورید و تقواى از خدا پیشه سازید.

یا ایها الرسول كلوا من الطیبات و اعملوا صالحا(396)

اى پیامبران ! از غذاهاى پاكیزه (و حلال ) تناول كنید و به نیكوكارى و اعمال صالح بپردازید.

با تاءمل در این آیات ، به نكات بسیار زیبا و جالبى پى مى بریم . در این آیات مى فرماید: ((بخورید... و شكر كنید))، ((بخورید... و تقوا پیشه سازید))، ((بخورید... و كارهاى شایسته انجام دهید)). شكر كردن ، تقوا و عمل صالح انجام دادن ، بر ((خوردن و تغذیه صحیح و حلال )) مترتب شده است ، زیرا تغذیه ، لازمه زندگى و باعث قوام بدن است .(397)

بنابراین ، انجام هر كار نیك ، خداپسندانه و مفید، زمانى میسر خواهد بود كه تغذیه (خوبى ) در كار باشد. ورزش نیز از این قاعده مستثنا نیست ؛ از این رو، هر چه در جهت تغذیه سرمایه گذارى شود، تا آن جایى كه براى بدن و جسم مفید باشد، به جا بوده و اسراف نخواهد بود؛ لذا در احادیث اهل بیت پیامبر (ص ) به این مساءله ، كمال توجه شده است . به چند حدیث در این خصوص توجه فرمایید:

امام على علیه السلام فرمود:

لیس فى الماءكول و المشروب سرف و ان كثر(398)

در خوردنى و نوشیدنى اسراف نیست ، هر چند زیاد باشد.

امام صادق علیه السلام فرمود:

ینبغى للمومن ان لایخرج من بیته حتى یطعم فانه اعز له ؛(399)

براى مؤ من ، شایسته است كه تا غذایى نخورده از خانه اش خارج نشود، زیرا این كار (تغذیه ) باعث نیرومند شدن (یا گرامى شدن ) اوست .

امام صادق علیه السلام فرمود:

ترك العشاء خراب البدن ؛(400)

شام نخوردن (موجب ) خراب شدن بدن است .

امام صادق علیه السلام فرمود:

ترك العشاء مهرمه ؛(401)

شام نخوردن (موجب ) به سال خوردگى رسیدن و شكست خوردن است .

امام صادق علیه السلام فرمود:

من ترك العشاء نقصت عنه قوه و لاتعود الیه ؛(402)

كسى كه شام خوردن را ترك كند، نیرویى از او كاسته شده و دیگر به او باز نخواهد گشت .

چنان كه ملاحظه مى شود، اسلام به ضرورت تغذیه ، به ویژه شام تاءكید فراوان دارد. همچنین تغذیه خوب و كامل را براى سنین بالا بسیار لازم و ضرورى مى داند، كه ما در این جا به ذكر یك جمله از دعاهاى امام سجاد علیه السلام در این زمینه اشاره مى كنیم :

آن حضرت در مناجات خود با خداى خویش ، عرضه مى دارد:

اللهم صلى على محمد و آله ، واجعل اوسع رزقك على اذا كبرت ، و اقوى قوتك فى اذا نصبت ؛(403)

بار خدایا! بر محمد و آل او درود فرست ، و فراخ ‌ترین روزى ات را بر من هنگام پیرى ، و قوى ترین توانایى ات را در هنگام كه به رنج افتادم قرار ده !



تاریخ : سه شنبه 21 اردیبهشت 1395 | 01:05 ب.ظ | نویسنده : علیرضا جعفری | نظرات
.: Weblog Themes By VatanSkin :.